ویتامین، پروتین او معدني مواد

د ویټامینو (Vitamin) ارزښت او دهغو دنده

ویټامینونه یو عضوي تړښت دی  . ویټامینونه دهغه غړو چې  د انرژي لرونکي دي لپاره نه،  بلکي د بدن د نورو مهمو فنکشنو لپاره  دي ، لکه د توکو بدلون  په بدن کي چې تر ډېره ځایه نسي حلېدلاې اړین دي . له دې کبله نو ویټامینونه باید دخوراکي توکو څخه واخستل شي . ځیني ویتامین د لومړي پړاو (Provitamin)  « پروویتامین » په حیث و بدن ته ور کوي .  دغه بیا بدن ته اغېزمن بدلون ورکوي . ویټامینونه په دوه ډوله ویشي :  یو ډول ئي د غوړحل کېدونکي (Lipophil)    او بل ئي د اوبوحل کېدونکي (Hydrophil) واي .

 

په مختلفو حیه وو کي مختلف توکي (مواد) د ویټامين  په حیث قابل داعتبار دي . د بېلګي په توګه خنځیر (خوګ) پخپل بدن کي ویټامین (C) جوړه وي . په انسان کي بیا دغه ستاینه نسته، ولې چې انسان
ل-ګالاکتونولاکتون – اُکسیداسې  (L- Galactonolacton-Oxidase) نه لري . نو له دې کبله خنځیرانو ته ویټامین (C) هیڅ مانا نه لري، ځکه  چې دی ئي پخپله جوړه وي  .  په عمومه توګه ویټامین د انسان لپاره یو حیاتي مهم شی دی ، مګر چې بدن ئي پخپله جوړه وي هغه ته ویټامین نه سو ویلاې . یو استثناي حالت  د ویټامین (D)   جوړه وي . که چیري سړی د لمر رڼا ته کښېني او بسنده د لمر رڼا ئي بدن ته راسي نو ئي بدن ویټامین (D) جوړه وي .

ویټامینونه  په بدن کي د توکودبدلون لپاره دنده لري .د دوي دنده داده، چې په بدن کي د قندو، پروتینو او معدني مواد تنظیم کړي او سم ئي په کار واچوي .  ویټامینونه د دغو درو توکو  په بدن کي دسونګ او ښه بدلون لپاره دنده لري او په دې توګه سمه انرژي لاس ته راولي . ویتامینونه د معافیت سستم ځواکمن او فعاله کوي . د حجراتو د جوړښت، د وینو کرویات ، د هډوکو د جوړښت، او دغاښو د ساتلو لپاره اړين دي .
هر ویټامین جلا خپله دنده پر ځائ کوي . د ویټامینو تفاوت د دوي د ډول ډول اغیزو څخه پر بدن څرګنديږي .
د ۱۹۲۰ او ۱۹۸۰ ز کال  ویټامینونه په ۲۰۰۴ ز کال کي  نامتو ویټامینونه ئي په ترتیب سره انځور سوه . د دغو ویټامېنو لپاره  هم کیمیاوي تړښتي لیاره و ښودل شوه . هغه ناروغۍ چې د ویټامین له لږتیا څخه منځ ته راځي د شلمي پړۍ په پایل کي و پېژندل سوې . که چېري په اټکل سره د خوړو په اړه ناروغي پېښه شي زیار ایستل کېږي ، چې دغه ناروغي بېرته د خوړو له لیاري  درمل سي . د ژوو  ازموني و ښودل، چې ځیني ناروغۍ د لږتیا څخه د خوړو منځ ته راځي . د نورو   ژوو  د ازموینو په لړ کي و ښودل شوه، چې  دا خوړیز توکي کوم دي، چې دغه ناروغي ئي منځ ته راوړې ده .  او په پایله کي دا ممکنه سوه، چې له دغو خوړو څخه ئي ویټا راپیدا کړي . په ۱۹۱۳ ز کال کي ویټامینونه د لاتیني الپ او بې د غټو تورو څخه ئي  لنډیز ورکی .     لاندي د ويټامینو لوحه وګورۍ

د پیداکولو کال  ز – د ویټامین (Vitamin)  – هغه توکي چي ویټامین لري

۱۹۰۹    ویټامین  (A  )     دماهي د ایني غوړي

۱۹۱۲   « «       (B      د وروجو   نېشایسته
۱۹۱۲     « «       (C)   لېمو

۱۹۱۸  « «          (D)    د ماهي د ایني غوړي

۱۹۲۰   « «                    (2 B )        اګۍ

۱۹۲۲     « «                  د غنمود تجګ غوړي

۱۹۲۶   « «                    (B12 اینه
1929 .  «  «               (K)‏    کاهو

۱۹۳۱    « «             (B5)    اینه

۱۹۳۱   « «             (B7)      اینه

۱۹۳۴   « «         (B6)        د ورجو نېشایسته

۱۹۳۶    « «           (B3)         اینه
۱۹۴۱     « «           (B9)         اینه

ژباړه  د (Wikipedia) څخه
محمد سرور وکیلي

donate

wasiweb.com

wasiweb.com Publisher Team publish your sent articles. you can send your articles to publish, also you can be author with us. Share the website and articles with your friends

خپل نظر مو دلته ولیکئ

Back to top button
error: