اروپاد نړۍ هیوادونه

اسپانیا

هسپانيا هیواد په يوه نظر كې :

پراخوالى

504.030 كيلومټره مربع

نفوس

45.116.894  ميليون نفر

پلازمينه

مادريد

پولي واحد

يورو

انټرنيټي ادرس

es.

ټلفوني كود

34+

اسپانيا د ايبري په ټاپووزمه كې د اروپا په سوېل لويديځه برخه كې پروت هيواد دى .

دغه هيواد له سوېل ختيځ څخه د مديترانې د سمندر او له سوېل لويديځ او لوديځ څخه د اطلس سمندر او له شمال څخه د كانتابريا په لخوا چاپېر شوى دى .

په مديترانه سمندر كې د بالئار او په اطلس سمندر او دافريقاپه لويديځ كې د قناري ټاپوګان هم د هسپانيا خاوره ګڼل كيږي . د مراكش په شمال كې دسوتا او مليا ښارونه چې د دوه كور واكه سيمو په توګه اداره كيږي هم د هسپانيا خاوره شمېرل كيږي .

هسپانيا په لويديځ كې له پرتګال ، په شمال كې له فرانسې او اندورا ، په سوېل كې له جبل الطارق سره چې د برتانيا له پولې بهر سيمو سره تړلى دى ګډې پولې لري .

هسپانيا په  ۵۰۴۰۳۰ كيلومټره مربع پراخوالي سره د ايبري ټاپووزمې تر ټولو لوى هيواد  دى . پرتګال او اندورا د ايبري د ټاپووزمې نور جوړوونكي هيوادونه دي .

اسپانيا همدغه راز له فرانسې وروسته د لويديځې اروپا دوهم ستر هيواد هم ګڼل كيږي .

سياسي ځانګړنې :

د هسپانيا سياسي نظام د دموكراټيكې او پارلماني نوعې مشروطه سلطنتي دى . دغه هيواد دوه پارلمانونه لري چې يو يې د استازو د جرګې په نوم د قانون جوړونې جرګه ده او ۳۵۰ غړي لري چې د څلورو كلونو په موده كې د يو پړاو لپاره د خلكو په مستقيمه رايه ټاكل كيږي .

بله جرګه يې سنا نوميږي چې ۲۵۹ غړي لري . پدې كې ۲۰۸ كسان د خلكو په مستقيمه رايه او ۵۱ نور يې د سيمه ايزو قانون جوړوونكو لخوا ټاكل كيږي . دغه جرګه هم څلوركلنه دوره لري .

اجرائيه قوه هم د وزيرانو څخه جوړه شوې ده چې د حكومت د مشر يا لومړي وزير لخوا اداره كيږي . د حكومت مشر د ملي پارلمان لخوا د ټولټاكنو په وسيله ټاكل كيږي او پاچا ته ورپيژندل كيږي .

هسپانيا د سياسي اداري ويش له نظره هم له خپلواكو ايالتونو څخه جوړ شوى دى او له سوئيس ، آلمان او بلجيم وروسته په اروپا كې د اداري سيستمونو تر ټولو غير متمركز اداري سيسټم لري .

ټول ايالتونه په روغتيايي او ښونيزو زمينو كې خپلواك عمل كوي . د كاتالونيا او باسك د ايالتونو په ځينو برخو كې حكومتي پوليسو هم خپل ځاى خپلواكو ايالتي پوليسو ته سپارلى دى .

اقتصاد :

هسپانيا په ۱۹۸۶ كال كې د اروپايي اتحاديې د هيوادونو له جرګې سره يو ځاى شو . هسپانيا پرمختللى هيواد دى او د نړۍ نهم او د اروپا پنځم اقتصادي قدرت دى .

د ۲۰۰۶ كال د احصائې له مخې د هسپانيا داخلي ناخالص عايد په دغه كال كې ۱.۰۸۴ تريليونه ډالره وو .  د ۲۰۰۶ كال په اكتبر كې وړاندې شوې احصائې هم د دې ښودنه كوي چې په دغه هيواد كې د بېكارۍ كچه له  ۷.۶ سلنه څخه زياته ده . په داسې حال كې چې په دغه هيواد كې د ۱۹۹۰ لسيزې په لومړيو كلونو كې له ۲۰ فيصدو څخه لوړه وه . په هسپانيا كې تورم د دغه هيواد د اقتصاد د كمزورۍ ټكى بلل كيږي  .

تاريخ :

هسپانيا لرغونى تاريخ لري چې له تاريخ وړاندې مهالونو ته ګرځي . هسپانيا د روم د امپراتورۍ تر ولكې لاندې هم د دغه امپراتورۍ مهمه سيمه شمېرل كيده .

په منځنيو پيړيو كې هسپانيا د جرمنيانو په ولكه كې ورغله او څو پېړۍ وروسته په بشپړه توګه مسلمانانو فتح كړه . په ۱۴۹۲ كال كې په هسپانيا كې د مسلمانانو واكمني پاى ته ورسېده او په همدې كال كريسټف كلمب د سمندري ځواك په مټ د امريكا لويه وچه وموندله .

د امريكا د لويې وچې موندنه د هسپانيا د امپراتورۍ د جوړېدو او په دغه لويه وچه د ښكيلاكي ولكې لپاره مقدمه شوه . هسپانيا په شپاړسمه او اولسمه پېړۍ كې د اروپا تر ټولو ځواكمن هيواد ګڼل كيده . خو د پرله پسې جنګونو پښېدلو دغه هيواد كمزورى كړ .

د نولسمې پېړۍ په لومړيو كلونو كې هم د سوېلي امريكا هيوادونه و توانېدل چې په خپلو مبارزو سره د هسپانيا له ولكې بهر شي .  د شلمې پېړۍ په منځنيو كلونو او د هسپانيا په كورنيو جنګونو كې د جمهوري غوښتونكو له ماتې وروسته جنرال  فرانكو په دغه هيواد كې واك په لاس كې واخيست او كابو درې لسيزې يې دغه هيواد په ظالمانه توګه اداره كړ . د فرانكو له مرګ وروسته هسپانيا له اروپايي اتحاديې سره يوځاى شوه او ددغه هيواد په تاريخ كې هم نوى پړاو پيل شو .

عبدالله الهام جمالزی

donate

wasiweb.com

wasiweb.com Publisher Team publish your sent articles. you can send your articles to publish, also you can be author with us. Share the website and articles with your friends

خپل نظر مو دلته ولیکئ

Back to top button
error: