شعر څه ته وايي؟ له 2 مثال سره
د شعر پېژند:
په انګلیسي (Poem) هغه کلام ته ویل کېږي چې بحر، وزن، ردیف او قافیه ولري. ځینې نور بیا د شعر لپاره دغه شرط نه ګڼي او د شعر تعریف داسې کوي چې انسان د خپلو احساساتو، جذباتو او عواطفو اظهار په داسې ادبي رنګ کې وکړي چې د اورېدونکي یا لوستونکي احساسات هم په هماغه شان راوپاروي لکه څنګه چې د شاعر را لړزېدلي وي. که داسې کلام د بحر، وزن، ردیف او قافیې د قید دننه وي هم شعر دی، او که له دې څخه آزاد وي، هم شعر دی.
شعر د یوه ځانګړي ذهني او عارفانه حالت زېږنده دی، چې د هغه په نتیجه کې شاعر د چاپېریال د شیانو او انسانانو سره یو ډول روحي او ذهني اړیکه پیدا کوي. دغه اړیکه د احساس او فکر د تحریک سبب ګرځي، او شاعر خپله پنځونه په دې انفعالي حالت (الهام) کې وړاندې کوي. شعر په موزون بیان د خیال او فکر عاطفي تړون دی.
شعر څه ته وايي؟ د شعر پېژندنه او مثالونه
شعر د ادب له مهمو او ښکلو برخو څخه دی چې انسانان پکې خپل احساسات، خیالونه، فکرونه او تجربې په هنري او اغېزمن ډول بیانوي. شعر د عادي خبرو څخه توپیر لري، ځکه چې پکې کلمات په ځانګړي نظم، وزن او قافیه سره تنظیم شوي وي، او دا کار شعر ته ښکلا او موسیقي ورکوي. کله چې یو انسان د خوښۍ، غم، مینې، درد، هیلو یا نورو احساساتو سره مخ شي، نو هغه کولای شي دغه احساسات د شعر په بڼه څرګند کړي.
د شعر پېژندنه داسې کېدای شي: شعر هغه منظومه وینا ده چې وزن، قافیه، خیال او ادبي ښکلا ولري او د انسان احساسات او فکرونه په هنري ژبه وړاندې کړي. په شعر کې یوازې الفاظ مهم نه وي، بلکې د هغو تر شا معنا، احساس او ژوره مانا هم ډېره ارزښت لري. همدا لامل دی چې شعر د انسان پر زړه ژور اغېز کوي او لوستونکی یا اورېدونکی متاثره کوي.
شعر څو مهمې ځانګړتیاوې لري. لومړی، شعر وزن لري، یعنې د کلمو یو ځانګړی ترتیب وي چې د اورېدو پر مهال یو ډول موسیقي رامنځته کوي. دوهم، شعر قافیه لري، چې د مصرعو په پای کې د ورته غږونو تکرار ته ویل کېږي. درېیم، په شعر کې خیال او انځورګري وي، یعنې شاعر د خپلو الفاظو په وسیله داسې انځور جوړوي چې لوستونکی یې په ذهن کې ویني. څلورم، شعر احساساتي وي او د انسان د زړه خبرې پکې څرګندېږي. پنځم، شعر اکثره لنډ وي خو ژوره مانا لري.
په پښتو ادب کې شعر ډېر پخوانی تاریخ لري او ګڼ شمېر لوی شاعران لکه خوشحال خان خټک، رحمان بابا، حمزه بابا او نور پکې مشهور دي. دوی په خپلو اشعارو کې د مینې، اخلاقو، وطن، دین او ژوند بېلابېل اړخونه بیان کړي دي.
د شعر څو ساده مثالونه په لاندې ډول دي:
ګلونه موسک شي چې پسرلی راشي
زړونه خوشحال شي چې یاران راشي
بل مثال:
زما د زړه په ښار کې ته اوسېږې
هره لحظه مې په خیال کې ته ګرځې
په دې بیت کې شاعر د مینې احساس څرګند کړی او خپل محبوب ته یې ځانګړی ځای ورکړی دی.
همدارنګه د رحمان بابا یو مشهور بیت:
هر سړی د خپل عمل په بند دی
نه څوک بند د بل په بند کې شي
دا شعر یو اخلاقي پیغام لري او انسان ته د خپلو کړنو اهمیت ورپه ګوته کوي.
په پای کې ویلای شو چې شعر یوازې الفاظ نه دي، بلکې د انسان د زړه ژبه ده. شعر کولای شي د انسان احساسات ژوندي وساتي، فکرونه انتقال کړي او ټولنې ته مثبت بدلون ورکړي. ځکه نو شعر د ادب یوه مهمه او ارزښتناکه برخه ګڼل کېږي.
