سبزي ترکاري

ګازره او دهغې روغتیا يي ځانګړتیا

درنو لوستونکو !  کله مې چې د ګازرې د روغتایي ځانګړتیا په اړوند د لیکلو هوډ وکړ سمدستي هغه مهال تر ډېره دمه د کلیوالۍ د ماشومتوب او چرپه ځوانۍ د خیالونو په ټالو کې زنګېدم   خدای حاضر دی چې تېرو یادونو مې په سترګو تروې اوښکې را ډنډې کړې خبره نه غواړم داستاني کړم یواځې دلته غواړم  د هغه با همت انسان یادونه وکړم چې مونږ کلیوالو نر او ښځې هغه د علیشنګي ماما په نوم یادوه . دا هغه انسان وه چې زمونږ کلي عمرزایو ته به يي په خره بار تازه،وچه مېوه او ترکاري راوړله ، او کلیوالو به هغه د غنمو ،وریجو یا جوارو سره په تبادله رانیول .عليشنګي ماما به ډېرې ښکلې تازه نارنجي ،ژېړې او سرې ګازرې مونږ ته راوړلې د کلي ځوانانو به هره ورځ د سبریجاتو په شهزادګې   (ګازرې)خپله خوله خوږوله .

ګازره  هغه نبات دی چې کارونکې برخه يي د خاورې لاندې وده کوي او د هر ډول اقلیم سره پخلاېنه لري. د ګازرې د ېوې ټوټې په ژولو سره انسان کولاې شي سمدلاسه قضاوت وکړي چې په ګازره کې څومره مفیده مواد راټول شوي . د ګازرو مقاوم سورتونه کولاې شو په ژمي کې وکرو . ګازرې د کال په ټولو فصلونو کې د هټۍ والو د تازه سبزیجاتو په منځ کې د خپل ښکلې رنګ په درلودو سره د پېریودونکي سترګې د ځان پلو را کشوي . ګازرې د نورو سبزیجاتو پر تله د ډېر وخت لپاره په پخلنځي د ساتلو وړتیا لري او ژر نه ورستېږي. دهغې څخه په اومه او پاخه ډول کار اخستل کېږي .

ګټوري ځانګړتیاوې :

د ګازرې د نارنجي رنګ څخه کولی شو د هغې په جوړښت کې د نباتي پګمنت  بېتا ــ کاروتن ، چې د A   د ویټامین بنسټ ګڼل کېږي یادونه وکړو .
په ګازره کې د ارګانیزم د ایموني سیستم (دفاعي سیستم) تر ټولو مهم میکروعنصر selenium  په لوړه کچه شتون لري. Selenium د هغه انزایم په هسته کې ځای په ځای شوی عنصر دی ، چې زمونږ د بدن حجرې د مکربونو له راز راز ګواښونو څخه   په امن کې ساتي . ګازره زمونږ په ارګانیزم کې د selenium  کمښت پوره کوي . سلینیوم د بدن د موادو د تبادلې  د سیستم   یو ډېر مهم او ارزښتناک عنصر ګڼل کېږي، چې هره ورځ د یو ګرام  اتیا میلونمه برخه په دې جریان کې کارول کېږي . په خواشینۍ سره باید ووایو چې ددې عنصر کمښت په خاوره او مېوو کې ددې سبب ګرځېدلې چې مونږ هر یو د هغه له کمښت څخه رنځېږو په ځانګرې توګه د استرس په وخت کې دا کمښت ډېر احساسېږي . selenium د زړه د فعالیت ، د وينې د دوران دسیستم ، د سترګو د ښه لید او د جنسي فعالیت په ساتنه او ښه والي کې ډېره مهمه دنده تر سره کوي .
Beta-carotene بېتا کاروتن  ـــ  دا د بدن د ایمون د سیستم ځواکمنه وسیله ګڼل کېږي .

هغه د بدن مخاطي غشا ځواکمنوي ، د باکتریاو او واېروسونو په وړاندې هغې ته غېر قابل نفوذ وړتیا ورکوي ، د جېنونو لپاره د transcriptional فاکتور په شان  چې د حجرې په هسته کې قرار لري    کارول کېږي .
ګازره  د رېتینول (ویټامین A ) له پلوه خورا بوډایه ترکاري شمېرل کېږي . په ګازره کې د ويټامین A اندازه ددې ويټامین د یو غټ کپسول په اندازه اټکلولای شو. نو له همدې وجې کولای شو ووایو چې د ګازرې ويټامین د کاروتن په بڼه ډېر ګټور دی ځکه چې هغه په ښه او مکمل ډول د بدن لخوا جذبېږي. او له بله خوا ډېری وخت د ويټامین A د تابلېتونو کارونه  په ځانګړي توګه د حاملګې په وخت کې د ایمبریون  پر وده منفي اثرات شیندي له همدي وجې حامله ميرمنې باید د تابلېتونو پرځای د ګازرو له خوراک څخه ګټه واخلي .

د ګازرو روغتیايي ګټې :

د ازادو رادیکالونو اړیکې تامینوي او د زیانمنوو نکو اغېزه مخنیوی کوي
د ټول بدن کې مخاطي غشا ځواکمنوي
په بدن کې د موادو د تبادلې بهیر فعالوي
حجرې او نسجونه ځوان ساتي او دهغو د زړېدو څخه مخنیوی کوي
د وېښتو او نوکانو په وده کې مرسته کوي
د بدن  پوستکي ته ښه بڼه ورکوي
د بدن دفاعي سیستم ځواکمنوي
د سترګو لید ښه کوي او د شب کوري درملنه کوي
زړه او د ویني  د دوران سیستم تقویه کوي
په نارینه کې د سپرم جوړولو او د جنسي رغبت وړتیا زیاتوي .

 یادونه:

ګازره خپل ګټور مواد په ځانګړي ډول  کاروتین او سلنیوم په اسانۍ سره بدن ته نه ورکوي نو لازمه ده چې ګازرې واېشول شي او  وروسته د کوچو یا نباتي غوړ سره ګډ شي څکه چې کاروتین په غوړیو کې د انحلال وړتیا لري او غېر لدې نشي کولای چې د کلمو څخه وینې او له هغو څخه زمونږ د بدن حجرو ته لار پېدا کړي. له همدې وجې زه (لیکوو نکی) ګرانو لوستونکو ته مشوره ورکوم چې ګازرې د حلوا  او یا مربا په بڼه وکاروي .
د ګازرو سلاد او یا رنده شوې ګازرې باید د غوړیو(زېتون ،کونځلو …) او یا د غوړلرونکو موادو لکه پېروی(sour cream) او خام پنېر سره ګډ او بیا وخوړل شي .
ددې لپاره چې د ګازرو بېتا ـ کاروتین په وېټامن A بدل شي زمونږ ارګانیزم په پوره اندازه ويټامن E ، اوسپنې ،جست او د تیروئید هارمون thyroid hormone ته اړتیا لري نو له همدې وجې ګازرې باید په پورته موادو سمبال موادو سره یوځای وکارول شي

پاملرنه :

په ډېره اندازه د ګازرو کارول په ماشومانو کې یو ډول انرژي رامنځ ته کوي نو له همدې وجې ماشومانو ته مور او پلار باید په ټاکلې اندازه ګازرې ورکړي .

د ویټامین A ورځنۍ کارونه :
ماشومان 1ــ10 کالو عمر ــــ  0.5-0.7 ملي ګرامه
ځوانان او مشران ـــ   1 ملي ګرام
حاملداره ښځه ـــ     1.25 ملي ګرامه
شېدې ورکونکې مېرمن ـــ 1.5 ملي ګرامه

ژباړه او لیکنه : د طبعي علومو ماستر  انجینر عبدالخالق ساپی

ماخذ :
http://zdravclub.ru

safi foundation

wasiweb.com

wasiweb.com Publisher Team publish your sent articles. you can send your articles to publish, also you can be author with us. Share the website and articles with your friends

خپل نظر مو دلته ولیکئ

Back to top button
error: