پښتو ګرامر

د بهرنیو ژبو د ځینو ویینو په اصلي مانا پوهېدل اسانه کار نه دی!

د لیکوال (زما ) یو څو مخکنۍ خبرې ـــ کله ناکله په الماني ژبه زما د خوښې وړ مسلکي کتابونو د لوستلو په ترڅ کې له یوشمېر داسې لغاتونو (کلېمو ) سره مخ کېږم ، چې که په پښتو ، انګلیسي ، روسي او یا نورو ژبو اړوند منابعو کې یې ماناوې ولټول شي ، سره یو شان او ورته مانا شوي وي . خو که چېرې داشان لغاتونه د یوې موضوع په منځپانګه کې څوڅو ځلې راغلي وي نو بیا په هر ځانګړې غونډله کې د موضوع د څرنګندوالي او اړتیا له مخې په جلا بڼه کارول کیږي . په تېره بیا که دا رنګه وییونه په مسلکي کتابونو کې ولیدل شي نو وار له واره کتوونکي پرته د کوم دلیله ددغه دواړو لغاتونو د مانا تر منځ د رښتینې توپیر د پېژندلو ، چې د بېلابېلو موخو لپاره د موضوع د ځانګړتیاوو له مخې کارول شوي وي ، په لټه کې کیږي . ما دا فکر کاوه ، ښایي دا ستونزه به یوازې همدا زه ولرم . او د خپلې کمزورۍ د بشپړ یقیني کولو په لټه کې وم . څه خو به زما کمزوري وي ، خو څه هم زمونږ په مورنۍ ژبه پښتو کې یو زیات شمېر علمي ترمېنالوجیو تر دې دمه په مسلکي ډګرونو کې د کارونې لپاره ځای نه دی موندلی . وړمه ورځ مې د یو سایټ پر مخ په الماني ژبه په دغه دوو لغاتونو ، چې لا وړاندې یې د اقتصادي سکالو اړوندو کتابونو کې د مطالعې پر مهال زما په ذهن کې ددوی تر منځ د یو روښانه توپیر پیژندلو په اړه پوښتنې لا ځوابه پاته وې ، سترګې ولګېدلې . چې د یادو لغاتونو په توپیریز مانا یې یو څه رڼا اچول شوې وه .
نو مې غوره وګڼله ، چې د یوې بېلګې په توګه ددغه پورته وړاندې شوو لغاتونو په هکله په الماني ژبه توضح شوي مالومات په پښتو وژباړم اوتاسو درندو لوستوونکو سره یې زما د پورتني ادعا د پخلي په موخه ، شریک کړم :

ژبـاړه :

(اغېزمنتوب او وړتیا)

د ډېــــرو لپاره د اغېزمنتوب ( Effektivität ) او وړتیا ( Effizienz ) تر منځ توپــــیر باندې پوهـــــېدل اسان نــــه دي . مونـــــږ دغــــــه تیارو ته رڼـــــا راوړو .
Effektivität
“Die richtigen Dinge tun ”
Effizienz
„Die Dinge richtig tun ”

۱ . د اغیز منتوب تعریف ( پیژند ) ( Definition Effektivität)

اغېزمنتیوب موخې ته د رسېدلود درجې پوهېدل دي ، چې له غوښتنو یا موخو ته د تلاش څخه تر لاس ته راوړنو پورې ځانګړو اړېکو نه مطلب دی . بنسټیز لګښت دلته کومه مانا نه لري .
یا هم :
اغېزمنتوب بشپړوالی او دقیقتوب دی ، چې ورسره یوه ټاکلې موخه تر لاسه کیږي .
„ د سمو شیانو کول „
پوښتنه راولاړیږي ، چې ایا د ولس یا د مشتریانو لپاره په ګټه دی او ایا „ سم شیان کیږي „ .
د اغېزمنتوب تعریف د اقتصادیت او ګټورتوب په پرتله یوه لوړه سیاسي مانا لري . ددې لپاره ، چې ناسم څیزونه اغېزمن اجرا شي ، موخې نه بدرګه کوي ، بلکه قاعدتآ بې ځایه د پېسو لګول دي .

۲ . د وړتیا تعریف (پیژند ) ( Definition Effizienz )

وړتیا د ورودي ( Input ) تناسب پر خروجي ( Output ) لکه د خدمت پر لګښت ښیي . وړتیا همدارنګه د اقتصادیت د زیات شمېر حالاتو سره مطابقت لري .

یاهم :
وړتیا د بشپړوالي او دقیقتوب د وړاندي شوي لګښت سره په ارتباط کې ، د کوم سره ، چې یو ټاکلی هدف تر لاسه کیږي . „ شیان ( کار ) سم کول „ د هغې نه دا پوښتنه مطرح ده ، ایا „ کار سم کیږي „ (د اغېز توپیر : „ سم کار کول „ .)
وړتیا بې له پوښتنې ډېره مهم ده . خو که چېرې ناسم شیان اغېزمن شوي ، دا اصراف او د عامه نظم د فرمان نه مراعات کول دي . د هغې مطابق اغېز یو لوړ ړومبیتوب لري . ستراتیژي د لیاقت مخې ته ځي .

۳ . اغېزمنتوب (Effektivitaet ( او وړتیا Effizienz) ( په ورځني کار کې ( مثال )

Rico غواړي د اوړي په یوه ګرمه ورځ خپل بایسکل ومینځي . نو که چېرې هغه ټوله ورځ یوازې لټي کوي او په لمر کې پیتاوی کوي ، او هغه په مانا کې د اصلي موخې ( بایسیکل پاکول ) لپاره ا غېزمن ( مؤثر ) نه دی . نو ځکه هغه ( موخې ته د رسېدو له نظره ) دغه سم نه کوي .
که چېرې هغه دغه بایسکل یوازې په اوبو او یوې ټوټې سره مینځي ، هغه پوره ( بیخي ) اغېزمن دی ( بلې هغه هلته خپلې موخې ته په رسېدو باندې کار کوي ) ، خو ګټور نه دی . هغه به هله اغېزناک او ګټور وو ، که چېرې هغه د سمو موادو ( مناسب د مینځولو مواد، برسونه او نور ) سره دغه کار ( بایسکل پاکول ) سم کولای .

۴ . نڅوړ یا لــــــــــنــډیز ( Zusammenfassung )

اغېزمنتوب د محصول ( Output ) لپاره یو کچ ( اندازه ) دی ـــ سم څیزونو کول . کېدای شي د اغېزمنتوب یوه لاندنۍ موخه وړتیا وي . دا د ورودي او خروجي تناسب ښکاره کوي . په دې توګه ، هغه د منابعو د اقتصادیت لپاره هم د یو معیار په توګه پکاریږي ـــ شیان سم کول . نو ځکه وړتیا د اغېزمنتوب لپاره نه پوره نه اړین شرط دی .
د اغېزمنتیا او وړتیا تر منځ توپیر تل په چټکه روښانه نه دی . „ کار سم کول „ د څــــــــه نه وروسته پوښتنه ځوابول ــ څــــــه باید شوي وي ، موخې ته د رسېدو لپاره څه باید وشي ؟ دا ســم هـــــله ددې لپــــاره چې درست کښـــــــــېنول شي ، د څرنــــګه پوښتنه ځوابوي ـــ څــرنګه کېدای شي هغه بدل شي ؟ په ورځني ژوند کې خپلې کړنې د اغېزمنتیا او وړتیا سره مرتب کړﺉ ، یوه دوامداره بریا ستاسو په شخصي ، مسلکي او موسساتي ژوند کې ګرنټي کوي » .

اخځ :
http://www.rechnungswesen-verstehen.de

ډاکتر محمد نواب ویساند

donate

wasiweb.com

wasiweb.com Publisher Team publish your sent articles. you can send your articles to publish, also you can be author with us. Share the website and articles with your friends

خپل نظر مو دلته ولیکئ

Back to top button
error: