بېلابېل ناروغي او درملنېستونزې او حل لارې

خفګان (Depression) خپګان څه شی دی؟

خفګان:

خفګان  یوه ډیره عامه ناروغتیا ده چې  په نړۍ کې لږ تر لږه ۱۲۱ میلیونه خلک په دې رنځ اخته دي . د ژور خپګان له امله په نړۍ کې هر کال ۸۵۰۰۰۰ کسان په ځان وژنه لاس پوري کوي . په انګلستان کې ۲/۳ خلک د خپل ژوندانه  په مهال د دې ناروغتیا سره لاس او ګریوان وي . د افغانستان د روغتیا وزارت په یو وروستي خبر کې د رواني ناروغتیاګانو کچه په هیواد کې ډیره لوړه ښودل شوې  چې د هغې جملې څخه  خپګان هم  یوه پراخه ناروغتیا ده .

کله چې انسان د  ژوند د کړاونو او ستونځو سره مخامخ  وي په داسې حالاتو کې  خپګان  د وجود  د یو نورمال او لازمي غبرګون  په څیر را څرګندیږي .  د بېلګی په توګه   په کورنۍ  کې د یو ګران او نږدی غړي په مړینه  خپګان کول  د وجود  پر ځای غبرګون دی  . ځینې وختونه  خلک هسی  لږ خپه  او زړه   تنګي وي ،  د کوم چا سره د شخړی او یا هم د نورو ورځینیو ستونځو  له امله  د مخامختیا په سبب  د لنډې مودې لپاره د خپګان سره مخاخ کیږي .  په  داسی حالاتو کې معمولاً خپګان  د لږی مودی لپاره  دوام مومي او په  رنځ کې نه شمیرل کیږي .

خپګان هلته یوه ناروغتیا بلل کیدلاۍ شي   چې   د لرلو مهال یی  د نورمالې اندازی  ډير وي  یا د انسان د عادي ژوند کولو مخه ونیسي  او یا هم  د ځینو نورو ستونځو سبب شي لکه :  زښته اندیښنه کول (اندیښنه کول  ډیر مهال   د خپګان سره مل وي)، لږ او یا ډیر خوب کول، ډیره ستړتیا احساسول  او د  هر کار لپاره بی زغمه کیدل  .

د خپګان د پیدا کیدلو اصلي عوامل څرګند نه  دي . هر څوک په خپل ژوند کې د خپګان سره مخامخ  کیدلاۍ شي . کله  خپګان د یوې دردونکي حادثې  له امله  لکه  مرګ او ژوبله ، د شتمنۍ ، کار او یا ټولنیز مقام د لاسه ورکولو، او همداسې د کورنیو ستونځو لکه طلاق او یا هم داسي نورو ستونځو سره نیغه اړیکه لري .همدارنګه  کیدلاۍ شي چې په ناڅاپي ډول  بې له  هیڅ  لامله  خپګان  را مېنځ  ته شي . ښځینه د نارینه  په پرتله په خپګان ډيرې اخته کیږي  او دا هم  د  ښځو د امیدوارۍ په پای کې او یا هم د ماشوم د زیږدلو وروسته وي .  خپګان  ډیر وخت په وجود کې د هورمونونو د ټیټیدو او  یا جګوالي سره تړاو لري او همداسې خپګان په هغه کسانو کې چې  مور  یا پلار یی  په  دې رنځ اخته  وي  ډیر دی .
د یادونې وړ ده چې نور ګڼ شمیر عوامل لکه : اوږد  مهالي  ځاني ناروغتیاګانې ،   د ژوند د  لمړنیو اړتیاو نه لرل ، په مخدره توکو روږدیوالې  ،د چاپیریال ککړتیا او  ورسره اړوندې ستونځې  او همداسې ټولنیزې ستونځې کیدلاۍ شي چې د پرله پسې  روحي  ستونځو او فشارونو لامل شي چې په خپل وار د خپګان  د  پیداکیدلو چانس په کراتو ډیروي .

د خپګان نښې او نښانې:

–   ډیری مهال زړه تنګي ، خپه مزاجه خوی لرل .
– زر په غوصه کیدل ،  فکري او فزیکي ناقراري .
– خپلې ظاهري بڼي ته پاملرنه نه کول ، ځان پاک نه ساتل .
– د   خپګان  نښانې په څیره کې رابرسیره کیدل ، ژړه غوني کیدل او یا بی علته ژړل .
– د هغو کارونو او تفریحي څیزونو زړه صبري چې پخوا به یی تری خوند اخیستلاۍ شو .
– خپل ځان ملامته احساسول او یا هم داسي احساس چي  ځان ورته د هیڅ  کار وړ نه ښکاري .

– ځان د نورو خلکو نه ګوښه کول اود ټولنیزو ناستوڅخه  ډډه   کول .
– نارامه بیدیدل ( څو ځله د شپی راپاڅیدل او یا هم سهار  وخته راپاڅیدل  او بیا بیرته خوب نه ورتلل)، وران خوبونه لیدل .

– کله کله د سر درد ، د زړه  د درباری او یا هم د سینې د دردونو احساس کول .
– حافظه  او په پاملرنه کی  ستونځې .
– د پریکړو نیولو توان نه لرل ، بی زړه کیدل او پر خپل ځان ډاډ  نه لرل .
– ډوډی ته زړه نه کیدل  آن  دا چې  په پایله کې کیدلاۍ شي   د وزن  د کموالي سبب کیدل  .
– د جنسي اړیکو نه زړه صبري او د نارینه د فزیکي او جنسي وړتیا لږیدل .
– ډیر منفي فکرونه لرل  (آن  د ځان  وژنې تر پولي پورې) ، ژوند بی معنا ګڼل  او   ټولو  نورو شیانو ته په منفي بڼه کتل  او  یا رنګ ورکول .
– نا هیلی کیدل، د بی وسۍ احساس کول، ځان بی ارزښته ګڼل ، د هر څه  زړه توري کیدل .

د خپګان لرونکي ناروغان په ټولیز  ډول  د پورتنیو نښو  څخه  د لږ تر لږه  پنځه یا شپږو نښو  لرونکي وي . هر څومره چې د پورتنیو نښو کچه ډیره وي او هر څومره چې دا نښې ځواکمنې وي  نو هغومره  خپګان ژور دی .  ژور خپګان بیا په خپل وار د نورو رواني ناروغتیاو لامل ګرځیدلاۍ شي او یا ورسره په جوښته  را څرګندیږي ( د ژور خپګان لرونکې  ناروغ  چې غبرګ  بل  رواني  رنځ  هم ولري نو بیا د خپګان د پورتنیو نښو تر څنګ کیدلاۍ  شي  چې په  ناسمو  او غیرو عادي کړنو لاس پوري کړي  او ډیری مهال به  په خپلو کړنو ډاډ   ونه  لري . ان کیدلاۍ شي خپل ځان د ځینو غږونو او یا هم کومې  باندنې ځواک  تر کنترول لاندې  وګڼي).

درملنه

د یادونې وړ  ده چې خپګان یوه رواني ناروغتیا ده اما  لیونتوب نه دې . د خپګان ناروغ  سره باید په ډيره خواخوږۍ او پوهاوي  چلند وشي . خپګان  ډیری مهال په خپله ښه کیږي او له منځه ځي که  چېرې  ژر ښه نه شي،  اوږد شي او یا په ژور خپګان  واوړي  نو بیا د ډیرو عامو لاندینو سپارښتنو سربیره د درملو د خوړلو اړتیا لیدل کیږي چې د ډاکتر د لارښوونې سره سم باید تر سره شي .
 کوښښ وکړئ چې ښه خواړه وخورئ . که خواړو  ته  مو زړه نه کیږي نو په کراتو د لږ تر لږه یو څه نا څه خوړلو باندې پیل وکړۍ ستاسې ځان ډیرو ویټامینونو ته اړتیا لري چې د هغې په نشتوالي کې ستاسې روغتیایی حالت د لا خربیدو په لور درومي.
 ورزش وکړئ که نور څه مو د لاسه نه کیږي نو لږ تر لږه پلي وګرځئ او کوښښ وکړئ چې ځان فعال وساتئ .
 د سګرټو  او چرسو د څکولو او د شرابو د څښلو نه په کلکه ډډه  وکړئ .
 ښه خوب وکړئ او کوښښ وکړئ چې هره ورځ په  یو ټاکلي وخت سره بیده شئ. د دې  لپاره چې ښه  خوب وکولاۍ شئ  نو مخکې د بیدیدو  ځان بوخت وساتئ : يا یو کتاب ولولئ یا  د تلویزون کوم پروګرام وګورئ او یا هم   په تړمو- تودو اوبو  خپل سر او ځان پریمینځئ .
 هیله مند وسئ چې تاسې به  ښه کیږئ  .خپل زړه ډاډه وساتئ  او د بې ځایه اندیښنو لاس پرسر شئ . ښه به دا وي چې فکر وکړۍ  په څه بڼه  ځان د هغو ستونځویا هغو عواملو چې ستاسو د خپګان لامل ګرځیدلي ډاډګیرنه  وکولای شئ .
 په غمونو ،اندیښنو او خپګان کې د خپلوانو او یا خپلو ملګرو مرسته وغواړئ ،  دا به ستاسو د بر لاسۍ نښه وي نه دا چې ځان  د خپلو ځانګړتیاو لامله  د غمونو په سمندر کې ډوب کړئ .
 د ځانه ډیرې  لوړې او بې ځایه  غوښتنې او تمې مه لرئ، ټول مهال کوښښ وکړئ چې خپلې بړستنې سره سمې پښې وغځوئ .
 که چیرې د خپګان د پورتنیو نښو نه ،کومې چې په سور رنګ کښل شوي دي ، لرونکي ياست  نو په بیړني ډول د ډاکتر نه مرسته وغواړئ .

ډاکتر کامران وزیری

donate

wasiweb.com

wasiweb.com Publisher Team publish your sent articles. you can send your articles to publish, also you can be author with us. Share the website and articles with your friends

خپل نظر مو دلته ولیکئ

Back to top button
error: