پر مشنګ باندې د مندل تجربې
د مندل د برياليتوب لومړی پړاو د هغه ښه انتخاب يعنې مشنګ، و. مشنګ ژر وده او ګلان او ډېرې دانې کوي. له دې امله ې په ډېر کم وخت کې زيات نسلونه توليدېږي. مشنګ څو ځانګړتياوې لري چې هره يوه ې دوه حالته ښکاره کوي. دغه ځانګړتياوې په اسانۍ د ليدلو وړ دي او منځنی حد نه لري، مث ًلا: د ګلانو د پاڼو رنګ ې ارغواني يا سپين دی او د ګل پاېڼې په بل رنګ نه ليدل کېږي. د دانو شکل ې يا غونج وي او يا صاف، منځنی حد نه لري.
دا نبات د ځاني ګردې خپرونې (Self Pollination) توان لري. د سيلف پولېنېشن يا ځاني ګردې خپرونې لرونکي بوټي هغه بوټي دي چې تکثري دواړه جوړښتونه (نرينه اوښځينه( ولري. دا ډول نبات د خپلې ګردې ذرات په عين نبات کې موجوده تخمه القاح کوي او هغه ځانګړتيا، چې په نوي نسل کې ښکاره کېږي د مورني نبات په شان عين خواص لري. مندل په خپل کار کې لومړی د مشنګ بوټی په يو صفت کې خالص کړ. هغه چاپېريال داسې جوړ کړ چې يو نبات يوازې د خپلې ګردې خپرونې (سېلف پولېنېشن) له لارې د نسل توليد وکړي او دغه کار ې څو ځلې سر ته ورساوه، تر څو چې خالص نژاد منځته راغی، مثلا: يو بوټی چې ګل ې ارغواني رنګ درلود، انتخاب ې کړ او دې ګل دومره نسل توليد کړ ترڅو ې خالص نژاد منځته راوړ او په ټولو نسلونو کې ې ګل يوازې يو ارغواني رنګ درلود. يا په ساده عبارت د ارغواني ګل لرونکی يو خالص نبات همېشه د ارغواني ګل لرونکی نبات توليدوي. مشنګ نبات کولی شي په متقابل ډول (Cross Pollination( هم ګرده خپره کړي چې په دې ډول د يو نبات ګرده کولی شي د څو همنوغه نباتاتو تخمه القاح کړي. ددې عمل په نتيجه کې د متفاوتو ځانګړتياوو او خاصيتونو نبات توليدېږي.
ګرده خپرونه د باد، الوتونکو، حشرو او نورو حيواناتو؛ لکه: سپو او پيشو په واسطه سرته رسېدلی شي.
مندل په خپلو تجربو کې يوازې يوه ځانګړتيا (صفت( تر مطالعې لاندې نيوه او نورو ځانګړتياوو ته ې پاملرنه نه کوله، مثلا: د مشنګ په نبات کې د مندل انتخاب شوې مشخصه د ګل رنګ. په دې مشخصه کې دوه صفتونه ارغواني او سپين رنګ شامل دي.
