ماغزه  چې د انسان داخلی خزانه ده  نو په کار ده له هغه څخه سمه ګټه واخیستل  شي او د ددې خرانې ور خلاص کړی. تر اوسه ډیر انسانان له دې معنوی بې پایه خزانې څخه خبر نه دي.

ژوند ټوله  په مغز اړه لري او د بدن  ټوله  دننه غړي د هغه د امر  اطاعت کوي.
محیطی اطلاحات د پنځو حسونو په واسطه  هغه  حس او درک  اوپه مختلفو ځایو کې زیرمه کوي.
په عقلا نی  نیرو، فهم او هوښ سره  دژوند چارې  پر مخ بیايي سوچ کول ،   هوښيارتیا ،د احساساتو بیان او تعقل کنترولوي
د مغز په ناسم  کړه سره درد ، ژړا ، ستړیا، استرس، ناتوانی، منځ ته راځي همداسی احساسی او عاطفی عکس العملونه  یې پر ژ وند  ډیره مثبه  اغیزه کوي لکه :خندا، هیجان، خوشالی، مینه،  نو ویلی شو د انسان ماغزه د  مختلفو عواطفو او احساساتو  مرکز دی
ژوند بې احساساتو او عواطفو یو بې مانا او پوچ شی  دی .

نو مغز د ژوند یو حیاتي شی دی او زموږ هر شی زموږ ماغزه دی
د همدی مغز په اساس انسان تر ټولو نورو ژو وېښیارموجود دی نو ځکه د اشراف المخلوقات لقب ورکول شوی دی

نو مغز ته مادی روح هم ویل شوې ده.
د انسان ماغزه اتکلا (۱۵۰۰) ګرامه وزن لري چې په  ککرۍ(جمجه) کې دننه قرار لري:

ماغزه د لاندینو برخو څخه  جوړ شوي دي:

۱- دوې د  ماغزو نیمې کرې:
۲- تالاموس او عصبی غوټې :حسی  پیامونه د حرکتي فعالیتونو په اړیکه درک او هم اهنګ وی او درد او محیطی محسوسات حسوي.

۳- منځني ماغزه: وېښاری، د سترګو د تور د خوځښت  او د اندامونو واک کنترول وي.
۴-د ماغزوتنه :د سترګو،  ژبې، مخ  ،مرۍ او ستونی   دخوځښتونو مرکز دی
۵- د سترګو رشتې:دتنفس،  دوینو د جریان، داعصابو او عکس االعملی ټوخي مرکز  دی.
۶- سیلیبیلیم:عصبی باطری ده چې عصبی انرژی له هغه وځي او هم د انسان تعادل کنترولوي
د ماغزو دوې نیمی کرې د مغز تر ټولو ښه برخه او د خدای  (ج)اصلي ډالۍ انسان ته ده  که  داکرې نه وای انسانان  به  بې شعوره وای.
د شعور پیدایښت دژوندینکو په  زیاتوالی اړه لري   او هغه د محیطي او دننني اطلاعاتو  ځای دی  د دې  برخې د مړینې په صورت کې د ټول ماغزه جوړښت له منځه ځي .

په ماغزوکې ژورې شته ،چې دوې يې په دوو نیمايي کرو کې  دی، درېیمه  يې په ماغزو  په لاندیني  برخي کې او څلورمه يی د سر د شا ماغزو کي قرار لري  چې  له یو ه ډول نخایی مایع  څخه ډک دی، دوی نیمايي کرې د یو  پینه ډوله جسم  چې عصب دی د یو بل سره موښتی دی

په دې  دوونیمايي کرو کې دا لاندې برخې شته:
۱- Fronta Lobe l: دتندی مغزی عضله  :
د سترګو او تکلم په وخت کې د خولې خوځښتونه کنترولوی او هم د شعور ،منطق او تفکر مرکز  دی.
-دیوالی  مغزی عضله : چې درد، تودوخه او لمسول کنترولويParietal Lobe۲-
– دڅټ یا د سر  دشا مغزی عضله : بینایی کنترولوي.Occipital Lobe۳-
:درنګ  دتشخیص، د شامعې  دحس او حافظې مرکز دي.Temporal Lobe۴-
–  بغلی مغزی عضله  : جنسی غرایض کنترولوي.Marginal Lobe۵-

ښی نیمه کره: د اعدادو  تخمیني محاسبه، دتکلم د زیر او بم ،تکیه کول.  اورښتنوالی  کنترولوي،
کیڼه نیمه کره:د اعدادو دقیقه محاسبه، د اطلاعاتو د پیداکولو،  د وییونو  دجرړو او ماناو پيدا کولو مرکز دی.
تر اوسه د ماغزو نوری دندی او کړه نه دی مالوم شوی او دا ډیر څیړني غواړی چې د ماغزو په راز پوه شو تر اوسه ډیر ی پوښتنې ته ځواب نه دی ویل شوی لکه فعاله حافظه څرنګه په وجود راځي؟ د مغز اړیکی څه ډول دی؟ د مغز ارتباطي او کیمیاوي ژبه څه شی ده؟ او داسې نورې پوښتنې چې امید د ساینس په پرمخ تګ سره دی سوالو نو ته هم ځوابونه پيدا شي.