مړی به وايي زه خپل لمونځ کوم
مړی او لمونځ
کله چې انسان د دنیا له ژوند څخه وځي، د مرګ ملایکه یې روح اخلي، او بیا هغه له کور، دوستانو، مال او هر څه جلا شي. هغه چې په ژوند کې یې د دنیا شور، بوختیا او غفلت درلود، ناڅاپه په داسې ځای کې ځان ویني چې هلته نه څوک ورسره خبرې کوي، نه څوک ورسره مرسته کوي. غږونه ختم شي. نه مال پاتې وي، نه اولاد، نه څوک مرسته کوونکی. یوازې د انسان خپل عمل ورسره پاتې وي. غږونه ختم شي. نه مال پاتې وي، نه اولاد، نه څوک مرسته کوونکی. یوازې د انسان خپل عمل ورسره پاتې وي.
هغه بیا د قبر په تیاره کې کېښودل شي، او هلته د انسان د ژوند حقیقت ورڅرګند شي. د قرآن کریم د بیان او د حضرت محمد صلی الله علیه وسلم د احادیثو له مخې، په قبر کې د انسان عملونه تمثیل کېږي او د هغه د ژوند حساب شروع کېږي.
په همدې مفهوم کې دا روایت ذکر کېږي چې کله مړی قبر ته کېښودل شي، نو داسې حالت ورته ښکاره شي لکه د لمر د لوېدو وخت، یو ناڅاپي سکون او بیا د بیدارۍ احساس. هغه سړی چې تازه د دنیا له هیاهو راغلی وي، ناڅاپه کېني، سترګې موښي، او داسې احساس وکړي لکه له ژور خوبه راپاڅېدلی وي.
په همدې حیرانتیا کې هغه ووايي:
“ما پرېږدئ چې لمونځ وکړم!”
خو هلته نور د دنیا وخت نه وي، نه اودس شته، نه سجده شته، نه د عمل کولو فرصت پاتې وي. دا جمله یوازې د هغه حسرت نښه وي چې انسان یې د خپل ژوند د ضایع شوي فرصت په اړه احساسوي.
په همدې حالت کې د قرآن کریم د آیتونو او د حضرت محمد صلی الله علیه وسلم د احادیثو له مخې، انسان ته د هغه د ژوند اعمال تمثیل کېږي. په همدې مفهوم کې دا روایت یادېږي چې کله مړی قبر ته کېښودل شي، نو داسې حالت ورته ښکاره شي لکه د لمر لوېدلو وخت، او هغه له ناڅاپي حالت سره مخ شي.
هغه بیا کېني، سترګې موښي، او د حیرانتیا او بیدارۍ په حالت کې وایي:
“ما پرېږدئ چې لمونځ وکړم!”
دا جمله د دې خبرې نښه ده چې انسان په هماغه وخت کې د خپل ژوند حقیقت درک کوي. هغه پوهېږي چې تر ټولو لویه پانګه یې هغه لمونځ و چې په دنیا کې یې کړی و یا یې پرېښی و.
د عمل حقیقت
په قبر کې:
مال هېڅ کار نه ورکوينسب هېڅ مرسته نه کويیوازې صالح عمل پاتې کېږي
لکه لمونځ، روژه، زکات، صدقه، او د خلکو حقونه ادا کول.
د لمونځ مقام
لمونځ یوازې یو عبادت نه دی، بلکې:
د ایمان نښه ده د بنده او الله ترمنځ مستقیمه اړیکه ده د انسان د نجات لویه وسیله ده
له همدې امله ویل کېږي چې لمونځ:
د دین ستنه ده د قبر رڼا ده د آخرت نجات دی
د بې لمانځه حالت
هغه څوک چې په دنیا کې یې لمونځ پرېښی وي:
په قبر کې به د حسرت احساس کوي د وخت د ضایع کېدو پښېمانه به وي خو هلته به د عمل فرصت نه وي
– جابر رضی الله عنه وايي چې رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايلي :
« إِذَا دَخَلَ الْمَيِّتُ الْقَبْرَ ، مُثِّلَتْ الشَّمْسُ عِنْدَ غُرُوبِهَا ، فَيَجْلِسُ يَمْسَحُ عَيْنَيْهِ وَيَقُولُ : دَعُونِي أُصَلِّي » (رواه ابن ماجه و صححه الالباني).
ژباړه : کله چې مړی قبر ته داخل شي (دفن شي ) نو ده ته د لمر پريوتلو مثال څرګند شي يا د لمر پريوتلو تصور وکړي ، بيا کينې او خپلې سترګې وموښي او وايي : ما پريږدئ چې لمونځ وکړم .
دا د ايمان او عمل صالح ګټه ده ، چا چې په لمانځه باندې هميشه والی کړی وي په بند قبر کې به يې حال دا وي چې هغه به کاملاً مطمئن په امن او خير وي او هيڅ ډار او غم سره به نه مخ کيږي پس د توحيد څخه وروسته تر ټولو ستر عبادت لمونځ دی …. لمونځ دی …. لمونځ دی
او مونږ به هماغه د ابراهيم عليه السلام دعا کوو :
رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاَةِ وَمِن ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاء
اى زما ربه! ته ما د لمونځ همېشه قايموونكى وګرځوې او زما په اولاد كې هم، اى زما ربه! او ته زما دعا قبوله كړې
وصلي اللهم وسلم على نبينا محمد وآله وصحبه .
