بیولوژيبېلابېل ناروغي او درملنېطبطبیب او طبابت

پوټکی یا پوست (Derma)

اخستونکځي : ويکي پېدیا (Wikipedia) او د المانۍ دثزخذروغتیايي مجلې څخه

پوټکی پر ټول بدن باندي داسي غوړېدلی لکه یو پوښ . د پوټکي آغېزمنه دنده بدن له تودوخي، یخنۍ د بهرنیو فشارونو ځخه ساتل او د اوبو ایستل دي . دلاسود ګوتو دسرکو پوټکی د حس دغړي کار ورکوي . پوټکی د بدن د غړي په صفت په ۲۴ ویشتو ساعتونو کي د ۵۰۰ څخه بیا تر ۶۰۰ ملي لیتره اوبه توښه (بخار) وي .
د خوُلې پر مهال کېداي سي، چې تر ۲ لیترو پوري هم اوبه و باسي .
د خوُلې په اوبو کي مالګه، بولي توکي، بولي تېزاب هم را وځي . پوټکی له درو پوړو څخه جوړ سوی دی :
لومړه :- سربېرن پوټکی (Epidermis)
دوویم : – څرمنیز پوټکی (Corium)
درېم :- لاندنی پوټکی Subcutis)
( ۱ سربېرن پوټکی (Epidermis)؛ دغه پوټکی له دو پوړو څخه جوړ سوی دی . چې یو ئې ښکریز پوړ (Startum corheum) اوبل ئې حجروي پوړ دی . ښکریزپوړ چې له باندنیو پیښو تر آغېزه لاندي راسي مقاومت کوي او تل ځلي له منځه ځي خو د حجروي پوړ له خوا بېرته بشپړ کېږي یاني نوی کېږي . اوپر دغه باندي وېښتیان ولاړ دي .
۲) څرمنیز پوټکی (Corium)،دغه پوټکی له اېلاستکي تړیز نسج څخه جوړ سوی دی، چې د سربېرن پوټکي سره په ریګي ریګي ډول تړل سوی دی،چې و دواړو ته څرمنیز (Cutis) وايي . په دغه پوټکي کښې د وینو باریک رګونه او د نريواعصابو باریک تارونه سته . دغه نري اعصاب بهرني فشارونه، خوږ، یخني، تودوخي چې پر پوټکي باندي راځي و مغزو ته خبر ورکوي . ځرمنیز پوټکی ورو ورو ځي په لاندني پوټکي کښې ورګډیږي یاني ورسره یوځای کېږي .
۳) لاندنی پوټکی (Subcutis)؛ دغه پوټکی تر ډېره ځایه دنسجي وازکي او دلانده نسج څخه جوړ سوی دی . دغه پوټکی ډېره وازګه ساتي نو له دې کبله د یخنۍ مخنېوی کوي . په ځینو برخو کي د بدن دغه وازګه کلکه وي، چې د فشار، دمښتلو د خوږ مخنیوی کوي . لکه د لاسو د ورغو زړه او د کونټو سره دغه ځای .
هغه شیان چې په پوټکي پوري تړلي او اړه لري . لکه : وېښتیان . نوکان او په پوټکي کښې وړوکي مرغړي .
الپ) ويښتیان : وېښتیان د بدن پر ټولو ځایو باندي وېشل سوي دي، مګر دلاسو پر خپړو او د پښو پر تلو باندي نسته . وېښتیا څو ډوله پر بدن باندي شتون لري : وَړین وېښتیان لکه د ( مخ، بدن او اندامو . ) بورسي وېښتیان لکه د ( باڼوګان، ورځي، پزي او د غوږو دننه وېښتیان . ) اوږده وېښتیان لکه د ( سر، بغل، ږره او د شرمځای
وېښتیان . ) وېښته د تنې اوریښې څخه جوړ سوی دی . د وېښته لاندنې برخه ئې په وړوکي پیازک پوري نښتې ده، چې نازک دوینو رګونه او عصب ورسره نښتي .

سربېره پر دې یوه وړوکې غړې هم پوري نښتې، چې ځیني مهال وېښتیان جګ ودره وي . د وېښتیانو درېښې سره نږدې په پوري یوه وړوکې وازګین مرغړی سته ، چې وېښتیان او پوټکی غوړه وي .
ب) نوکان : نوکان کلک پلن توکي دي ، چې دنوکه د پوړیز حجرې له بستر څخه جوړېږي . نوکان د لاسو او د پښو د ګوتو پر سرو باندي ځای لري، چې د مښتي پر مهال د ګوتو نازک ځایونه له خوږه وجغوري .
ج) د خوُلې مرغړي؛ دخولې مرغړي په څرمنیز پوټکي کښې پر ټول بدن وېشل سوي دي . په ځانګړې توګه ډېر ئې د لاسو په ورغوو کي د پښو په تلو کي، پر تندي او په بغلونو کي سته . د خولې د مرغړیو لاري د سربېرن پوټکي د سورویو سره پای ته رسي . دغه مرغړي سربېره پر اوبو، مالګه او بولي توکي راباسي .
په دغه ډول دبدن د اوبو سمون هم کوي .

د) وازګین مرغړې؛ وازګین مرغړي هم پر ټول بدن وېشل سوي دي . دغه مرغړي د هر وېښته د رېښې په بغل کي ورسره مښتي وي . د ښځو د تیو دغه مرغړي ځان ته ځانګړتیا لري، چې دلته د ډېرو مرغړیو لاري سره یو ځای سوي دي، چې د اومیدوارۍ پر مهال د شېدو سوري لوايږي او ډېريږي او ښځه شېدي پیدا کوي .

ژباړونکی محمدسرور وکیلي

safi foundation

wasiweb.com

wasiweb.com Publisher Team publish your sent articles. you can send your articles to publish, also you can be author with us. Share the website and articles with your friends

خپل نظر مو دلته ولیکئ

Back to top button
error: