جیولوژي

په افغانستان کې ځینې سترې زلزلې

په افغانستان کې د ځینو خطرناکو زلزلو تاریخ

تر هغه ځايه چې جيولوجيکي  څيړنو ښوولې ، زموږ هيواد د ځمکې د کرې په يوه فعال زلزله لرونکي کمر بند کې پروت دی چې دا کمر بند د (  مديترانې کمربند ) په نامه ياديږي . د پرتګال نه شروع کيږي ، د مديترانې له حوزې ، تورې بحيرې ، ترکيې ، ايران ، افغانستان او هماليا څخه تيريږي او بلا خره  تر اندونيزيا پورې رسيږي .

په دې سيمو کې د تاريخ په اوږدو کې ډيرې زياتې زلزلې  راغلې چې د زرګونو انسانانو د مرګ او ژوبلې سبب شوي دي .

افغانستان  چې په همدې کمربند کې پروت دی ،د زلزلو ډير خونړی تاريخ لري  چې د بيلګې په توګه يې د يو څو زلزلو يادونه ضرور بولم :

  • په ١٨٤٢ م کال کې  د فبرورۍ په ١٨ نيته د کابل په ښار کې يوه زلزله راغلې وه چې درې دقيقې يې دوام کړی و، او د شپې له خوا هم څو ځلې په بيا بيا احساس شوې وه .که څه هم ددې زلزلې مرکز په کابل کې و خو د جلال اباد په ښار کې هم دومره شدت درلود چې دهغه ښار  يو پر درې برخه يې په کنډواله بدله کړه .دې زلزلې په کابل کې هم ډيرې ولاړې ودانۍ د خاورو په ډيرۍ بدلې کړې وې .
  • 1874 م کال د اګست مياشت وه،  اودا هغه وخت دی چې په افغانستان کې د امير شيرعلي خان واکمني وه .   د هندوکش په جنوبي برخه کې يوې زورورې زلزلې د جبل سراج او ګلبهار د سيمو زياتې برخې له خاورو سره برابرې کړې . دهغه وخت د خرابيو او ويجاړيو ځنې نښې نښانې اوس هم هلته تر سترګو کيږي
  • د 1934 م کال د مارچ د مياشتې زلزلې د ميمنې زياتې برخې خرابې او د زياتو انسانانو د مړينې سبب شوه . ددې زلزلې مرکز د ميمنې د ښار په ١٨ کيلو مترۍ کې پروت و.
  • هغه زلزله چې په 1935  م کال د مۍ د مياشتې په   30  نيټه  دبلوجستان د کويټې په ښار کې راغلې وه  د  پنځوس زره انسانانو د مړينې په څنګ کې ، د زرګونو ودانيو د ړنګيدو سبب شوه . دې زلزلې په کندهار کې هم ځنې برخې هم زيانمنې کړې وې .
  • په 1956 م کال د جون د مياشتې په 10 نيته يوې تبا کونکې زلزلې د لغمان ، کهمرد او باميانو په سيمو کې د زرګونو انسانانو د مړينې او د زرګونو ودانيو د ړنګيدو تر څنګ يې ،  ډير غرونه  هم را ونړول او زياتې درې يې   ويجاړې کړې .
  • په 1998 م کال کې  د فبرورۍ په ١٨ نيټه د تخارولايت د رستاق په سيمه کې يوې سختې زلزلې چې مرکز يې د ( ربا ط حامدين ) په کلي کې و ، د ٤٥٠٠ کسانو ژوند واخيست .د رستاق د ولسوالۍ د (٢٦) کليو نه يې  ( ٩ ) کلي  په بشپړه توګه د خاورو په ډيرۍ بدل کړل .په دې خونړۍ زلزله کې د لس زرو نه زيات څاروي هم له منځه لاړل.
  • په 1998 م کال د مۍ د مياشتې  په 30 نيټه ، د ورځې په يولسو بجو ، يو ځل بيا يوې سختې زلزلې د تخار او بدخشان سيمې ولړولې . د دې زلزلې مر کز د بدخشان ولايت ، د شهری بزرګ په ( بوستان دره ) کې و .او  د ٥٠٠٠ انسانانو مړينه يې د ځان سره لرله .
  • په 1999 م کال د فبرورۍ په 11 نيټه د کابل ښار په جنوب لويديز کې ، د ميدان ، ورګ او لوګر په سيمه کې يوې سختې زلزلې چې د ريختر په مقياس ( ٥،٩ ) درجې وه ( ٥٨٠٠ ) کورونه وران کړ ل . د انسانانو د مړينې شمير (٦٧ ) او د ژوبلو سلګونو ته رسيده . دې زلزلې  د زرو  څخه زيات څاروي هم له منځه يو وړل .په دې زلزله کې انساني تلفات ځکه کم و چې د ماښام په شپږو بجو لومړی سپک ټکانونه راغلل ، او خلک په بيړه له کورونو څخه ووتل ، که دا زلزله دشپې له خوا راغلې وای نو کيدای شول ، ډيره مرګ ژوبله يې د ځان سره لرلی وای  .

safi foundation

wasiweb.com

wasiweb.com Publisher Team publish your sent articles. you can send your articles to publish, also you can be author with us. Share the website and articles with your friends

خپل نظر مو دلته ولیکئ

Back to top button
error: