پښتو ګرامر

مفرد او جمع نومونه

مفرد او جمع نومونه:

نوم د شمير او كميت له مخې په دوه ډوله دي مفرد او جمع .
مفرد: هغه دى چې پر يو شي يا يو كس باندي دلالت كوي لكه: هلك ، ونه ، لرگى .
جمع: هغه دى چې له يوه نه پرزياتو شيانواو كسانو دلالت كوي لكه: هلكان ، ونې ، لرگي .

– په پښتو كې ټول جمع نومونه له مفردو هغو څخه دځينو نښو په راوړلو جوړيږي :
د نارينه جمعي نښې دا دي : ي ، گان ، يان ، ان ، ونه .
د ښځينه جمعونښې دا دي : ې ، ۍ ، گانې ، وې .

د نارينه جمعو د جوړولو ارونه ( اصول ) :

۱ – هر مفرد نوم او صفت چې په پاى كې يې نرمه (ى ) راغلي وي په جمع كښي دغه (ى ) په څرگنده (ي) بدليږي لكه : 
مفرد: ستورى ـ لوښى ـ پرونى . مفرد: پلى ـ تلى ـ لرگى .
جمع : ستوري ـ لوښي ـ پروني. جمع: پلي ـ تلي ـ لرگي.

په دي ډول نومونو كې سا كن نومونه يا صفتونه د مفرد په پاى كې د (ان) په راوړلو سره هم جمع كيږي لكه:
جمع : مېږي ، كابلى . 
مفرد: ميږيان ، كابليان، 
۲ – هر نوم او صفت چې په پاى كې يې څرګند اصلى (واو) يا (الف) يا څرګنده اصلي (هه) راغلي وي د (گان) په كارولو سره جمعه كيږي:
لكه : تالو ـ تالوگان
چاكو ـ چاكوگان
باړخو ـ باړخوگان
ماما ـ ماماگان 
بوډا ـ بوډاگان
ساده ـ ساده گان 

يادونه: د واو په نومونوكې په (ان) او د الف په نومونو كې ځنې وخت په (يان) هم جمع كيږي لكه : مېرزايان،آشنايان،ملايان،كچالان،كدوان،پټوان .
-سا كښ صفات چې په پاى كې يې څرگنده (ي) يا څرگند(واو) راغلى وي د(ان )په كارولو سره جمعه كيږي .
لكه: مفرد : موچي ـ دوبي ـ لاپو ـ خيټو .
جمع: موچييان ـ دوبيان ـ لاپوان ـ خيټوان .
۴ – هر صفت چې په منځ كې يې ( واو ) يا ( يا ) راغلي وي په ښځينه كې دا ( واو ) او ( يا ) غورځيدلي وي ، نو په جمعه كې په الف بدليږي او په پاى كې يې كوچنۍ ( هه ) زياتيږي .
لكه : جمع: پښتون ـ ړوند ـ تريخ ـ تريو ـ روڼ .
مفرد : پښتانه ـ ړانده ـ ترخه ـ تروه ـ راڼه .

۵ – ځنې دوه توريز او درې توريز صفات د كوچنۍ (هه ) په زياتولو سره جمعه كيږي .
لكه: جمع: غل ـ مل ـ مړ ـ سور ـ شين ـ اوم ـ اوږد.
مفرد : غله ـ مله ـ مړه ـ سره ـ شنه ـ اومه ـ اوږده.
۶ – هغه نومونه او صفتونه چه په پاى كې يي اصلي حرف راغلى وي كه ساكښ وي په ټوليز ډول د (ان) په زياتولو او كه بي ساوي (ونه) په زياتولو سره جمع كيږي.
لكه: مفرد: چرګ ـ ا وښ ـ ځوان ـ مين .
جمع: چرګان ـ اوښان ـ ځوانان ـ مينان . 

مفرد: كور ـ كال ـ پور ، راز . 
جمع:كورونه ـ كلونه ـ پورونه ، رازونه .

 

safi foundation

wasiweb.com

wasiweb.com Publisher Team publish your sent articles. you can send your articles to publish, also you can be author with us. Share the website and articles with your friends

خپل نظر مو دلته ولیکئ

Back to top button
error: