Uncategorized

 عبدالاحد عارض

 Prof. Abdul Ahad Ariz

 ښاغلی پوهاند عبدالاحد عارض د کندهار د نامتو سوداګر ميرزا ذکريا خان زوی او په ۱۲۹۷ لمريز کال کی د کندهار د هرات بازار د ملا شال ناصری په کوڅه کی زيږيدل دی . وروسته تر هغه چه لمړنی زده کړی يی په ۱۳۱۳ لمريز کال کی په کندهار کی پای ته ورسولی د عربی علم په زده کړه يی پیل وکړ . محترم عاض صاحب چه په هغه وخت کی خپلی کورنئ د عبدالاحد په نامه ياداوه ، د ۱۷ کالو په عمر يعنی په ۱۳۱۵ کی د عربی علومو په زده کړه بريالئ سو . که څه هم په هغه وخت کی په کندهار کی له بده مرغه د زیات تحصيل امکانات برابر نه وه ، خو بيا هم څنګه چه عارض صاحب د ځوانئ به دوره کی يو ځيرک او د زياتی زده کړی تږی ځوان ووو په ډيره لنډه موده کي يی ډير زيات په عرپی او آردو ژبه کتابونه ولوستل او ودی ته يی ځان چمتو کړچه د وطن سياسی ، اقتصادی او اجتماعی وضعی ته په نيوکه سترګه وګوری .

عارض صاحب د ۱۳۱۵ ۱و ۱۳۲۵ هجری لمريز کلونو په بهیر کی په ملی بانک ، د وطن په شرکت ، د ميوی په شرکت او د قند جوړولو عمومی مديريت په دفتر کی په د نده بوخت وو . څنګه چه ده په اردو ژبه کی پوره مهارت در لود ، له همدی کبله وو چه په کال ۱۳۲۶ کی د ميوی د شرکت له خوا د نظار هيئت د عضوه په توګه د پاکستان په چمن کی وټاکل شو . عارض صاحب دادنده  د دریو کلونو په بهير کی په پوره پوهی ، مهارت او ايماندار پای ته ورسوله . په ۱۳۲۹ کی عارض صاحب کندهار ته راستون شو او هلته د قند جوړولو په شرکت کی د حسابونو او کنترول په دنده و ګومارل شو . کوم وخت چه په ۱۳۳۰ کی د قند جوړولو شرکت په دولتی انحصاراتو پوری وتړل شو ، نو عارض صاحب د نوموړی شرکت مرکز ته په کابل کی تبد يل شو . په دغه وخت کی څنګه چه عارض صاحب د سياست سره پوره علاقه نيولی وه او د خپلی اولنی زده کړی پر بنسټ يی د وطن و سياسی او اجتماعی چارو ته په نيوکه سترګه کتله نو ځکه د ويښ زلمیانو د حرکت ته ور ننوتئ .

عبدالاحد عارض په کال ۱۳۳۵ په کندهار کی د قبائلو عمومی مدیر مقرر شو . دوه کاله وروسته يعنی په ۱۳۳۷ عارض صاحب ددی دندی نه ځان ګوښه کړ او په قادری بس چلولو موُسسه کی د محاسبی د مدير په توګه وټاکل سو. دا دنده يی تر ۱۳۴۵ پوری په پوره ايمانداری سرته ورسوله . په کال ۱۳۴۵کی چه د محمد هاشم ميوندوال د صدارت دوره وه عاض صاحب د صدراعظم ميوندوال په خاص منظوری په اُروزګان کی د ولسوال په توګه مقرر شو . په کال ۱۳۴۷ کی کوم وخت چه محمد هاشم میوندوال د پاچاه محمد ظاهر شاه سره د نظر اختلاف در لود او د خپلی دندی نه يی استعفاُ وکړه ټوله هغه مامورين چه د ميوندوال په دصدارت په دوره کی مقرر شوي وه د وظيفی نه ګوښه کړل شوه . په همدی ترتيب عارض صاحب هم . په کال ۱۳۴۸ عبدالا حد عارض په داخله وزارت کی دخدماتو د مدير په توګه مقرر شو. په ۱۳۵۳ کی عارض صاحب د ننګرهارپه ولايت کی د سرکاڼو ولسوال مقرر شو او په کال ۱۳۵۴ کل اجباری تقاعد ته واستول شو .

هغه دندی چه عارض صاحب تر سره کړيدی :

۱۳۲۵- د افغانستان مل بانک ، د وطن شرکت ، د ميوی شرکت او د قنه جوړولو لوی مديريت
۱۳۲۶- د ميوی شرک په ریاست کی د نظار هیئت عضوه په چمن پاکستان کی
۱۳۲۹- دمحاسبی او کنترول ماموريت په قند جوړلو شرکت کښی
۱۳۳۰- دولتی انحصارات دقند جوړولو څانګه په کابل کښی
۱۳۳۵- د قبائلوپه عمومی رياست کی د خدماتو د مدير په توګه
۱۳۳۷- په قادری شرکت کی د محاسبی د مدير په توګه
۱۳۴۵- د محمد هاشم ميوندوال د صدارت په دوره کی د آروزګال د ولسوال په توګه
۱۳۴۸- د کورنيو چارو په وزارت کی د ترانسبورت د مدير په توګه
۱۳۵۳- د ننګرهار ولايت په سرکاڼو کی د ولسوال په توګه
۱۳۵۴- د بعضی سياسی اختلافاتو له امله اجباری تقاعد .

محترم عارض صاحب د خپلو رسمی دندو په څنګ کی او هم دتقاعدی په دوره کی زيات کتابونه او اثرونه ليکلی او ژباړه کړيدی چه نومونه يی په لاندی ډول دي :

۱- بيسواده آمرپه پښتو ژبه (په کال ۱۳۳۶ کی دکال لمړنی اثر وټکل شو او دکال جايزه يی وګټل)
۲- د ملګرو ملتونو منشورپه پښتو ژبه ۳۲۶ صفحی (په کال ۱۳۴۶ کی د کال کتاب انتخاب او د سيد جمالدين افغانی جايزه يی وګټل)
۳- ابوريحان البيرونی په د ری ژبه ۳۳۲ صفحی
۴- فتاوی دارلعلوم ديوبند په دری ژبه په ۱۲ ټوکه کی ۵۰۰۰ صفحی
۵- قوت القلوب په د ری ژبه په ۲ ټوکه کی ۲۰۰۰ صفحی
۶- رياضالصالحين په پښتو ژبه په ۳ ټوکه کی صفحی ۱۹۵۰ صفحی
۷- بوستان سعدی په پښتو ژبه ۳۰۰ صفحی
۸- د سزاګانو اسلامی قانون په پشتو ژبه ۴۶۰ صفحی
۹- درود او سلام په پښتو ژبه په ۲ ټوکه کی ۴۳۰ صفحی
۱۰- درود او سلام په دری ژبه په ۲ ټوکه کی ۴۳۰ صفحی
۱۱- اسمأ الحسنی په پښتو ژبه ۱۴۶ صفحی
۱۲- اسمأ الحسنی په دری ژبه ۱۴۶ صفحی
۱۳- فتاوی معمی په دری ژبه ۲۳۰ صفحی
۱۴- حلال او حرام په اسلام کی په پښتو ژبه ۴۸۰ صفحی
۱۵- احکام ميت په پښتو ژبه ۲۷۰ صفحی
۱۶- اح‍ګام و مسايل روزه په پښتو ژبه ۲۳۲ صفحی
۱۷- مسائل ذکات په پښتو ژبه ۲۹۰ صفحی
۱۸- احکام ميت په دری ژبه ۲۷۰ صفحی


څنګه چه عبدالاحد عارض د خپل ماموريت په دوره کی لمړی په ويښ زلمیانو کی یو ډیر فعال غړئ وو او بیا د هغه تر ړنګيدو وروسته د صدراعظم محمد هاشم ميوندوال په ګوند کی چه مساوات نوميده شامل وو ، ډیری زياتی ادبی ، سياسی ، اجتماعی او انتقادی مقالی يی ليکلی او خپری کړيدی . دده مقالی په عمومی توګه په روزنامو ، مجلو جرايدو او مخصوصاً په مساوات جريده کی خپريدلی .

دعارض صاحب په وياړ

دا جهان په تا نازيږی
که پرون ووُ که هم نن او که سبا شی
———-
بل به تا غوندی رانه شی دی جهان ته
که تورتم که تاريکی او که رڼا شی
———-
ستانه سترګی پټول به نا پوهان کړی
هله به پوه شی چی انځوردی بر ملا شی
———–
وياړ د علم د ادب او د افغان يی
شاهدان به اثرونه او قلم ستا په دنيا شی

(احمدالله رحمانی–المان)

 ټول افغانستان څخه په مننې

donate

wasiweb.com

wasiweb.com Publisher Team publish your sent articles. you can send your articles to publish, also you can be author with us. Share the website and articles with your friends

خپل نظر مو دلته ولیکئ

Back to top button
error: