ادارې او سازمانونه

الازهر نړیوال پوهنتون

الازهر یو نړیوال اسلامي پوهنتون دی چې دیني او شرعي علومو ته التزام لري ،

الازهر په نړې کې دویم پوهنتون دې چې د (القرویین) نړیوال پوهنتون څخه وروسته د مصر په قاهرې ښار کې جوړ شو .

نومړې پوهنتون د فاطمییونو په دور کې د جامع القاهره په نوم ایجاد شو چې وروسته یې بیا نوم الازهر کیښودل شو .

د الازهر پوهنتون د بنسټ ډبره د فاطمیانو په حکومت کې د هجرت په ۳۵۹ هـ ق کال د جمادی الاولی میاشتې په ۲۴ نیټه ـ چې د ۹۷۰م کال سره سمون خوري ـ کیښودل شو .

د هجرت په ۳۶۱ هـ ق کال په الازهر پوهنتون کې د فاطمي دور د دوهم خلیفه المعز لدین الله الفاطمي د قاضي ابو حنیفه ابن محمد القیرواني لخوا په رسمي ډول د دیني علومو حلقې او مجالس پیل شول ، چې وروسته بیا د تدریس چارې د نوموړي قاضي زامنو او نورو علماوو ته وسپارل شوې .

په نوموړي پوهنتون کې د دیني علومو ترڅنګ د منطق ، فلسفې فلکیاتو او ځینو نورو علومو تدریس هم پیل شو ، او یوازې مسلمانان پکې زده کړې کوي .

الازهر پوهنتون او ایوبي دولت :

په کال ۵۶۷ هجري کې ایوبي دولت منځ ته راغې او کوښښ یې وکړ چې شیعې مذهب او د فاطمي دولت عادات او رسوم له منځه یوسي ، او په الازهر پوهنتون کې د اهل السنه والجماعه مسلک عام کړي .

الازهر د ممالیکو په دور کې :

په مصر کې د ممالیکو په دور کې د الازهر پوهنتون او دهغې استاذانو او علماوو ته د پادشاهانو لخوا ډیره توجه وشوه ، او په دې دور کې د علمي او تعمیراتي لحاظه ډیر آباد شو .

الازهر د عثماني خلافت په دور کې :

د عثماني خلافت او د یوولسمې هجري پیړۍ په اواخرو کې د شیخ الازهر منصب وټاکل شو ، خو د سلطان سلیم الاول العثماني په دور کې په الازهر کې نسبي رکود (جمود) رامنځته شو او هغه ځکه چې نومړي سلطان د الازهر څخه ډیر علما او پوهان چې پکې ډیر صالح او نیک خویه قاضیان او استاذان شامل وو د عثماني سلطنت پایتخت استانې ته راوغوښتل او همداراز یې ډیر پوه ، تکړه او ماهر خلک استانې ته راوبلل .

الازهر پوهنتون او په مصر د فرانسې یرغل :

په ۱۷۹۸ میلادې کال کې فرانسې په مصر حمله وکړه ، د دې حملې مشر نابلیون چې کله د الازهر پوهنتون په اهمیت وپوهید او د مصريانو په زړونو کې یې د الازهر د علماوو احترام او درناوې ولید ، نو د نوموړي پوهنتون د علماوو له یوې طبقې سره یې د ښو اړیکو نیولو کوښښ وکړ او بریالی هم شو ، او د هغوې سره د کیناستلو لپاره یې یو فرصت هم له لاسه ورنه کړ.

نابلیون به د الازهر له علماوو سره په مختلفو موضوعاتو د قرآن کریم په ځینو آیتونو خبرې کولې او هغوې ته به یې څرګندوله چې رسول الله صلی الله علیه وسلم ته احترام لري ، نو دا علماء به چې کله د نابلیون له مجلس څخه وتل د نوموړي صفت به یې کولو او خلکو ته به یې د هغې خوبیانو بیانولی ، مګر مصري ولس په دې پوهیده چې د فرانسې سیاست د چل او دوکې او دوه مخې سیاست دې همدا وو چې ددې حملې په خلاف راپاڅیدل او د الازهر علما‌ء ددې پاڅون په اولنیو صفوفو کې ول .

کله چې سلطان محمد علي الکبیر په مصر کې واک ته ورسید ، د نوموړي به باره کې ویل کیږي چې اورپایي او غربي ثقافت ته ډیر مایل وو ، همدا وو چې ایټالیا ، فرانسې او روسیې ته یې عسکري او علمي وفدونه ولیږل او ددې وفدونو ټول غړي یې د الازهر پوهنتون څخه انتخاب کړل او کله چې دوې د اروپایې هیوادونو څخه راوګرځیدل ددوې د راګرځیدو سره په مصر کې عملي حرکت په خوځښت راغی او ډیر پیاوړی شو .

له ۱۹۶۱ میلادې کال را پدیخوا د الازهر پوهنتون تعلیمې څانګې ډیره وده وکړه ، په پوهنتون کې د عصري علومو زده  کړې هم پیل شوې .

د شرعیاتو او د عربي ادبیاتو د پوهنځیو ترڅنګ نور پوهنځي هم پرانیستل شول چې په لاندې ډول دي :

د طب پوهنځې ، د غاښونو طب او نور د طب پورې اړوند .

د تعلیم او تربیې پوهنځی

د انجینئیرې پوهنځی

د ادارې او معاملاتو پوهنځی

د تجارت پوهنځی

د کرنې (زراعت) پوهنځی

د ژبو او ژباړو پوهنځی  او همداسې نور .

همداراز د انجونو لپاره بیل پوهنځې پرانیستل شو چې پکې شرعیات ، عربي ادبیات ، انساني علوم ، طب او تجارت لوستل کیده .

لنډه دا چې الازهر پوهنتون ټولټال ۷۷ پوهنځي لري چې پکې اسلامي ، نظري او عملي زده کړې ترسره کیږي ، او د نړۍ له هر ګوډ څخه ورته محصلین راځي او خپلې زده کړې ترسره کوي ، همداراز ورته د ټولې اسلامي نړۍ څخه مسلمان ځوانان د دیني زده کړو لپاره راځي.

د الازهر پوهنتون رسمي ویب پاڼه 

انس شیرزاد

wasiweb.com

wasiweb.com Publisher Team publish your sent articles. you can send your articles to publish, also you can be author with us. Share the website and articles with your friends

خپل نظر مو دلته ولیکئ

Back to top button
error:
Close
Close